--- title: "Kömürden çeliğe, çelikten otomotive: HABAŞ’ın sanayide yüz yıllık yürüyüşü" type: "article" canonical: "https://sanayiturk.com/haber/komurden-celige-celikten-otomotive-habas-in-sanayide-yuz-yillik-yuruyusu-15794" site: "Sanayi Türk" lang: "tr" published_at: "2025-08-27T23:24:58+00:00" updated_at: "2026-09-12T00:14:43+00:00" categories: - "DEMİR ÇELİK" word_count: 769 reading_time_minutes: 4 image: "https://sanayiturk.com/img/mjN5E6Vt6sspCVRLJSchdDpTDPsJUbjsYBkEvVsfTkU/pr:c16x9_1200/bGVnYWN5L2tvbXVyZGVuLWNlbGlnZS1jZWxpa3Rlbi1vdG9tb3RpdmUtaGFiYXMtaW4tc2FuYXlpZGUteXV6LXlpbGxpay15dXJ1eXVzdS0xNzU2Mzc3Njc1LWE1ZjFjYi5qcGc.jpeg/komurden-celige-celikten-otomotive-habas-in-sanayide-yuz-yillik-yuruyusu-15794.jpeg" --- # Kömürden çeliğe, çelikten otomotive: HABAŞ’ın sanayide yüz yıllık yürüyüşü > Hamdi Başaran’ın Elazığ’da başlayan girişim yolculuğu, oğlu Mehmet Rüştü Başaran’ın vizyonuyla çelikten enerjiye, otomotivden tersaneye uzanan çok sektörlü bir sanayi grubuna dönüştü. 1987’den bu yana sürdürülen yatırımlar HABAŞ’ı Türkiye’nin en büyük grupları arasına taşıdı. ## Kömürden oksijene uzanan ilk adımlar 1913’te Eğin’de (Kemaliye) doğan Hamdi Başaran, 1930’larda ailesinin bir bölümüyle Elazığ’a yerleşti. Önce kömür ticareti yaptı; toparlanınca inşaat malzemeleri dükkânı açtı ve değirmen işletti. Ardından müteahhitliğe yöneldi; Batman Rafinerisi’nde altyapı işleri üstlendi, Diyarbakır’da projelerde yer aldı. Elazığ yıllarında evlendi; oğlu Mehmet Rüştü Başaran burada dünyaya geldi. Bir dönem Ankara’ya taşınan Başaran, inşaat işlerini sürdürdü. Mehmet Rüştü ilkokul ve ortaokulu Ankara’da okudu. Lise döneminde aile İstanbul’a geçti. Hamdi Başaran kısa süreli tekstil ticaretinin ardından 1956’da \*\*“Hamdi Başaran Topkapı Oksijen Fabrikası”\*\*nı kurdu. 1967’de Topkapı’da oksijen, azot ve argonu sıvı olarak üreten hava ayrıştırma tesisi devreye girdi; şirketin unvanı **“Habaş Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstrisi A.Ş.”** olarak değişti. ## Tüpte yerli üretim, ekosistemin kurulması 1969’da ağır makine ve Türkiye’de ilk defa sınai gaz tüpü üretimi için **Habaş Endüstri Tesisleri A.Ş.** kuruldu. 1975’te kapasite artırıldı; oksijen üretimi İzmit, Bilecik, Kartal ve Topkapı’daki dört tesise yayıldı. 1977’de o tarihe dek ithal edilen asetilen tüplerinin yerli imalatı başladı. O dönem iş dünyasının değerlendirmesi netti: **endüstriyel ve tıbbi gazların ülke çapında bulunabilirliği için tamamlayıcı yatırımlara öncülük edildi.** ## “Ortaklık” baskısına karşı bağımsızlık ısrarı 1970’lerin başında İİTİA (İstanbul İktisadi Ticari İlimler Akademisi) mezunu olan **Mehmet Rüştü Başaran** şirkette önemli roller üstlendi. Yurt dışından ortaklık teklifleri gelince Hamdi Başaran her seferinde oğluna danıştı; Mehmet Rüştü ise her defasında karşı çıktı. Çevreden “**Oğlun Mehmet senden sonra bu işleri senin kadar başarılı götüremez**” uyarıları gelse de aile bağımsız kalmayı seçti. ## Stratejik kırılma: Çelik yatırımı Mehmet Rüştü Başaran, babasını demir-çelik yatırımına ikna etti: **“Oksijen işimiz demir-çelikten gelen taleple büyüdü. Çelikçiler oksijen üretimine giriyor; biz bu işten çırak çıkabiliriz. Demir-çeliğe yatırım yapalım.”** 1982’de Aliağa’da arsa alındı; **1987’de İzmir Aliağa’da yıllık 600 bin ton kapasiteli demir-çelik üretimi** devreye girdi. Aynı yıl Hamdi Başaran, Aliağa’daki tesiste geçirdiği iş kazasında yaşamını yitirdi. Oğlu, babasının şu sözlerini pusula yaptı: **“Başarıyı çok çalışarak yakalayabiliriz. Hizmet ve kaliteden ödün vermeyeceğiz. Yatırımlara devam edeceğiz. Bize duyulan güven artarak sürmeli.”** ## 1987 sonrası yatırım kronolojisi HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı **Mehmet Rüştü Başaran**, İstanbul Kartal’daki ofisinde 1987’den itibaren yatırım ve büyümeyi şöyle özetledi: - **1990:** Türkiye’de **ilk dikişsiz çelik çekme sınai gaz tüpü** Aliağa’da üretildi. - **1992:** Demir-çelik fabrikasında **çubuk haddehanesi** devreye girdi. - **1997:** 3 şubeli **Anadolubank**, Özelleştirme İdaresi’nden satın alındı. - **2000:** Aliağa’da **sıvı karbondioksit** üretimi başladı. - **2002:** **54 MW** gücünde **kojenerasyon santrali** devreye alındı. - **2003:** Boru hattı bulunmayanlara **CNG (sıkıştırılmış doğal gaz)** ile ikmal yapan **ilk kuruluş** olundu. - **2004:** **240 MW** gücünde **doğalgaz kombine çevrim santrali** işletmeye girdi. - **2007:** İzmit’te **ülkenin en büyük hidrojen üretim tesisi** devreye alındı. - **2008:** **Gebze OSB**’de ikinci **ağır makine imalat fabrikası** faaliyete geçti. - **2010:** Aliağa’da **yeni hava ayrıştırma tesisi**, Aydın’da **sıvı karbondioksit tesisi** devreye girdi. - **2011:** İzmit’te **en yüksek likit üretim** kapasiteli **yeni hava ayrıştırma tesisi** açıldı. - **2014:** Aliağa’daki **HABAŞ Sac Haddehanesi** devreye alınarak **sıcak haddelenmiş rulo**, **asitlenmiş-yağlanmış**, **dilimlenmiş rulo** ve **boya kesilmiş levha** üretimine başlandı. - **2014:** **Polatlı OSB**’de **sınai ve tıbbi gazlar fabrikası** üretime geçti. - **2017:** **Sıvı çelik üretim kapasitesi 4,5 milyon tona** ulaştı. - **2018:** **800 MW** gücünde **doğalgaz kombine çevrim santrali** devreye alındı. - **2020:** **Denizli**’de **sıvı karbondioksit üretimi** başladı. - **2021:** **Manisa**’da **otobüs ve kamyon prototip** üretimine geçildi. - **2022:** **İzmir**’de **motosiklet üretimi** başlatıldı. - **2023:** **Sıvı oksijen, azot ve argon** üretim kapasitesi **günlük 5.500 tona**, **depolama kapasitesi 45 bin tona** çıktı. - **2024:** **İzmit’te 500 m³/saat** kapasiteli **yeni hidrojen üretim tesisi** devreye alındı. ## Otomotiv: Manisa ve Şekerpınar ekseninde hedef büyüyor **“Sanayide büyük bir alana daha girmek istiyordum; otomotive böyle girdik.”** diyen Başaran, **Manisa’da ağır ve hafif ticari araç ile otobüs** tarafında kademeli ilerlediklerini belirtti. 2021’de **Honda’nın Şekerpınar’daki tesisleri**, **binaları ve makineleriyle** birlikte satın alındı. Hedef net: **yılda 70 bin otomobil** üretimi. Bu amaçla **Gebze’de kalıp fabrikası** kuruldu. Motosiklette **Kawasaki, Harley-Davidson ve SYM** markalarının **Türkiye temsilciliği** üstlenildi; satış ve satış sonrası hizmetler yürütülüyor. ## Denizcilikte özgün sinerji: Yıldız Tersanesi HABAŞ, 2021’de **Tuzla**’da faaliyet gösteren **Yıldız Tersanesi**ni satın aldı. - **41 bin m² yerleşke**, **3.100 m² iskele ve dolgu** ile toplam **44.100 m²** alan; - **Askeri ve ticari yeni gemi inşası**, **gemi dönüşüm projeleri**, **mega yatlar**, **özel çelik konstrüksiyonlar** ve **endüstriyel projeler**; - **Yıllık 100 bin DWT** inşa kapasitesi. Başaran şu noktayı vurguluyor: **“Türkiye’nin kendi gemi sacını üretip kullanan ilk ve tek özel tersanesiyiz.”** HABAŞ’ın ürettiği **gemi sacı**, **sınai gazlar** ve **elektrik santralleri** sayesinde tersane, **küresel rekabette maliyet ve tedarik avantajı** sağlıyor. Modernizasyon ve yeni yatırımlarla **yıllık çelik işleme kabiliyeti 15 bin tona** ulaştı. ## Sonuç Elazığ’da küçük bir dükkânla başlayan hikâye, çelikten enerjiye, gazlardan otomotive ve denizcilik sanayine uzanan **bütünleşik bir üretim ekosistemine** dönüştü. **Bağımsızlık, kalite ve süreklilik** üzerine kurulu bu strateji, HABAŞ’ı **Türkiye’nin dev grupları** arasına taşıdı. Mehmet Rüştü Başaran’ın ifadesiyle, yolun pusulası değişmedi: **çok çalışmak, hizmet ve kaliteden ödün vermemek, yatırıma devam etmek ve güveni büyütmek.** --- Kaynak: **Ekonomi Gazetesi** yazarı **Vahap MUNYAR**. ## Categories - [DEMİR ÇELİK](https://sanayiturk.com/demir-celik-1)